| Abstract: | डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे भारत आणि महाराष्ट्रातील आर्थिक व्यवहारांमध्ये मोठा बदल झाला आहे. डिजिटल पेमेंट, ई-कॉमर्स, फिनटेक आणि ई-गव्हर्नन्स यांच्या माध्यमातून आर्थिक विकासाला चालना मिळत आहे. या संशोधन लेखात डिजिटल अर्थव्यवस्थेची संकल्पना, भारतातील प्रगती, महाराष्ट्रातील डिजिटल व्यवहारांचे स्वरूप आणि रोजगार व उद्योजकतेच्या नव्या संधींचा अभ्यास करण्यात आला आहे. प्रस्तुत शोधनिबंधात डिजिटल अर्थव्यवस्थेच्या विविध पैलूंचे विश्लेषण करण्यात आले आहे. भारतामध्ये इंटरनेटचा वाढता वापर, स्मार्टफोनची उपलब्धता, डिजिटल पेमेंट प्रणालीचा विस्तार आणि शासनाच्या डिजिटल इंडिया उपक्रमामुळे आर्थिक व्यवहारांचे डिजिटायझेशन वेगाने होत आहे. महाराष्ट्र राज्य हे औद्योगिकदृष्ट्या प्रगत असल्यामुळे डिजिटल व्यवहार स्वीकारण्यात अग्रस्थानी आहे. ग्रामीण आणि शहरी भागांमध्ये ई-सेवा केंद्रे, ऑनलाइन बँकिंग, आणि मोबाईल पेमेंट यांचा वापर वाढला आहे. डिजिटल अर्थव्यवस्थेमुळे पारदर्शकता, वेग, आणि कार्यक्षमता वाढून विकासाच्या नव्या संधी निर्माण झाल्या आहेत. डिजिटल अर्थव्यवस्था ही माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञानावर आधारित आर्थिक प्रणाली आहे. Reserve Bank of India (2024) आणि MOSPI (2023) यांच्या अहवालानुसार भारतामध्ये डिजिटल पेमेंट व्यवहारांमध्ये लक्षणीय वाढ झाली आहे. महाराष्ट्र आर्थिक सर्वेक्षण (2024) नुसार इंटरनेट व डिजिटल सेवांचा वापर ग्रामीण व शहरी भागात वेगाने वाढत आहे. |
