| Abstract: | गेल्या पिढीमध्ये कौटुंबिक जीवन आणि कौटुंबिक आदर्शांमध्ये नाटकीय बदल झाले आहेत. कुटुंबाचे स्वरूपच बदलले आहे आणि त्यासोबतच त्याच्या सभोवतालची मूल्ये आणि दृष्टिकोनही बदलले आहेत. विवाहावर कमी भर दिला जात आहे आणि सहवास वाढला आहे, कुटुंबाचा आकार आणि स्थिरता कमी झाली आहे, मुलांबद्दल आणि पालकत्वाबद्दलचे दृष्टिकोन बदलले आहेत आणि विवाहातील पारंपारिक लिंग भूमिका श्रेणीबद्धतेपासून अधिक समतावादी बनल्या आहेत. सामाजिक परिवर्तनाच्या प्रक्रियेत कुटुंब आणि विवाह या संस्था सातत्याने बदलत आहेत. औद्योगिकीकरण, नागरीकरण, शिक्षणाचा प्रसार, स्त्री-पुरुष समतेची जाणीव, माहिती-तंत्रज्ञानाचा प्रभाव आणि जागतिकीकरण यांमुळे पारंपरिक संयुक्त कुटुंब पद्धती ऐवजी अणुकुटुंब, एकल पालक कुटुंब, सहजीवन (Live-in) यांसारख्या नवीन संरचना उदयास येत आहेत. विवाहसंस्थेतील मूल्ये, भूमिका आणि अपेक्षा यांमध्येही परिवर्तन दिसून येते. प्रस्तुत संशोधन लेखामध्ये कुटुंब व विवाह संस्थेतील बदलत्या संघटनात्मक रचनेचे विश्लेषण करून त्यामागील कारणे, परिणाम आणि भविष्यातील प्रवृत्ती यांचा अभ्यास करण्यात आला आहे. |
